04.11.15 – Jihad

| Geen reacties

fregosiVolgens de auteur, Paul Fregosi, was zijn boek Jihad in the West; muslim conquests from the 7th to the 21st centuries (Prometheus Books, New York, 1998) het allereerste ooit om dat onderwerp in zijn globaliteit te behandelen. Oorspronkelijk zou het uitgegeven worden in het Verenigd Koninkrijk, maar de uitgever aldaar liet het afweten uit angst voor represailles uit moslimhoek. Dat was dus enkele jaren vooraleer de twee torentje in New York ingestort werden, en dus nog een uitloper van de Rushdie-affaire uit het begin van de jaren negentig. Het boek is overigens nu nog quasi enkel in de VS te krijgen, en ik heb zeer veel moeite gehad om een exemplaar ervan vast te krijgen.

Het is nochtans in geen enkel opzicht een militant werk, of een islamofoob (zoals men dat nu noemt) werk, maar wel een synthetische historische studie over één van de aspecten van haar geschiedenis die Europa eeuwenlang in de ban heeft gehouden: de dreiging, eerst van de Arabieren, dan van de Turken, die er alles op hebben gezet om Europa te veroveren. De geschiedenis daarvan is het onderwerp van het boek, en enkel dat. De auteur stelt dat al onmiddellijk in zijn inleiding, en dat betekent dat hem geen eenzijdigheid verweten kan worden: hij bakent gewoon zijn onderwerp zeer duidelijk af. Wat mijns inziens wel ontbreekt in de inleiding is een afdeling over het begrip ‘jihad’ zelf; dat is immers niet zo eenduidig als het lijkt.

Wanneer ik in mijn Dictionnaire des symboles musulmans het desbetreffende lemma ‘Djihad’ opzoek, dan krijg ik een tekst waarin vooreerst het innerlijke proces vermeld wordt, van strijden tegen zichzelf dus, tegen sommige eigen impulsen. Maar het lemma als geheel is erg verwarrend en allesbehalve helder opgesteld en geschreven, het lijkt erop alsof de auteur van dit woordenboek (éne Malek Chebel) gewoon bang is om met zo veel woorden te zeggen dat het begrip op de eerste plaats een militante, strijdvaardige en zelfs militaire betekenis had in de geschiedenis van de islam: verovering van ‘Dar-al-Harb’, dat is: niet-moslimgebied; en direct of indirect gedwongen bekering van de ‘ongelovigen’ (zeg maar: ketters) aldaar.

Misschien dat Fregosi daar niet diep op ingaat omdat hij zodoende op de eerste plaats in theologische discussies terecht zou komen, maar vooral omdat hij polemisch zou moeten worden. En zijn boek is duidelijk bedoeld als een min of meer objectief historisch werk. Natuurlijk heeft hij zijn onderzoeksgebied duidelijk afgebakend, maar dat belet hem niet meermaals expliciet te stellen dat de wreedheid van de moslims in niets moet onderdoen voor die van de christenen (pp. 244, 282, 292, 305, 307, 367, 377, 380…). Want, laten we wel wezen: de strijd waar Fregosi het over heeft, was (is?) er een tussen moslims en christenen. Dat heeft natuurlijk ook gevolgen voor de huidige periode, waar Fregosi het minst over schrijft: het christendom is hier dood, en als er nog sprake zou zijn van ‘jihad’ dan kan die hoe dan ook amper nog tegen het christendom gericht zijn. Ook daarop had Fregosi sterker de nadruk moeten leggen, ook daar had hij dieper op in moeten gaan.

Maar wat hij schetst is een breed fresco, zowel chronologisch als geografisch van de aanhoudende pogingen van de islam om Europa definitief en volledig te veroveren. Chronologisch gebeurde dat vanaf het ontstaan van de islam in de zesde eeuw tot grosso modo de zeventiende eeuw, en zelfs nog iets later wellicht. Daarna was het gedaan. Dat is godverdomme een gans millennium! En sommige moslims en anderen dan maar ouwehoeren over de kruistochten, die, ocharme, amper twee eeuwtjes (niet eens volle eeuwen) (van de 11de tot de 13de) in beslag namen. Onmogelijk met elkaar te vergelijken dus.

Wat ik in het boek mis, zijn enkele overzichtskaarten van de drie plaatsen van waaruit de aanvallen plaatsvonden, en van de verschillende golven ervan. Dat zou het wel iets gemakkelijker hebben gemaakt, zeker voor wat betreft de oosterse aanvalsroute en die in het midden. Want dat is het belangrijkste: vanuit het hele zuiden werd Europa aangevallen, meestal vanuit slechts één flank, soms vanuit meerdere flanken terzelfdertijd.

De flank die ons het best bekend is, zal de westerse wel zijn, die via Spanje en Frankrijk diep in Europa wist door te stoten. We hebben als kinderen allemaal over Karel Martel geleerd en de slag bij Poitiers, waar de moslims een eerste keer grondig verslagen werden, in de achtste eeuw al. Frankrijk als geheel is dus nooit in hun bezit gekomen, grote delen van Zuid-Frankrijk daarentegen wel degelijk, voor kortere of langere tijd. Ook het begrip ‘reconquista’ zal de meesten van ons nog wel bekend zijn, en degenen die zich voor letterkunde interesseren het beroemde ‘Poema del Cid’ (ook daar gaat de auteur even op in, op de werkelijke persoon daarachter, bedoel ik). Eeuwen heeft het geduurd vooraleer de Spanjaarden (en hun helpers)  hun land terug veroverd hadden, dat gebeurde pas goed en wel in de 15de/16de eeuwen. Waarop die o zo katholieke koningen prompt begonnen met het wegjagen van de joden. In hoeverre het ‘Al-Andaluz’ waarvan zo vaak gezegd wordt dat het een voorbeeld was van tolerantie en samen-leven, meer was dan een mythe, zegt de auteur niet.

Wel gaat hij sterk in op het feit dat soms christelijke heersers  meeheulden met moslimheersers en vice versa. Uit de context kun je afleiden dat dat te maken had met het eigene van de feodaliteit, nl. het leenherenstelsel, waarbij de ene trouw zwoer aan een andere boven hem en daarbij bepaalde verplichtingen op zich nam, ook van militaire aard; en die leenheren en vazallen konden dus van verschillende godsdienst zijn (later, in de Duitse dertigjarige oorlog loste men dat heel anders op: cuius regio, eius religio). Na die herovering was het in het westen van het Europese schiereiland wel definitief gedaan, op een beetje schermutselingen met vooral zeerovers na.

De aanvallen via de middenflank waren veel minder veelvuldig, intens, en drongen zelden of nooit ver door. Eén enkele keer slechts hebben moslimlegers Rome bereikt en geplunderd. Dat was in de negende eeuw, toen er in Rome en Italië als geheel amper nog enig staatsgezag bestond, dat enig weerwerk had kunnen bieden. Voor de rest speelde de strijd op deze middenflank zich vooral af op en rond de middellandse zee, en meer bepaald de eilanden daar: Sicilië werd zeer lang door moslims bezet (sommigen beweren dat het ontstaan van de maffia iets te maken zou hebben met het verzet daartegen), en ook Rhodos en Cyprus; met Malta hadden ze het al heel wat moeilijker (misschien heeft het zo uitgesproken katholieke karakter van Malta, nu nog steeds, daar iets mee te maken?).

Maar met het noemen van die eilanden ben ik eigenlijk al bij de oostflank aangekomen, bij de Balkan met name, waar de aanwezigheid van moslims tot op de dag van vandaag een ononderbroken gegeven is. Reeds in de achtste eeuw werd door toen nog de Arabieren een eerste poging ondernomen om Constantinopel te veroveren, tevergeefs. Het zou nog duren tot de vijftiende eeuw vooraleer het Mehmet II, bijgenaamd ‘de veroveraar’ zou lukken. Maar via die weg gingen ze niet verder. De oostelijke aanvalsflank verliep vooral via Servië, dat heel lang bezet werd (nadat het een belangrijke slag verloren had op het zgn. ‘Merelveld’, sinds het einde van de vorige eeuw opnieuw bekend en berucht geworden), Albanië (waar het verzet geleid werd door nationale held Skanderbeg, die bv. in sommige boeken van Ismaïl (de naam!) Kadaré zo’n grote rol speelt), Griekenland (wie Engelse literatuur studeerde zal zich Lord Byron nog wel herinneren en zijn steun aan de bevrijdingsstrijd van de Grieken), Bulgarije en Hongarije. Vooral dat laatste schijnt een groot slagveld geweest te zijn, gedurende eeuwen, voor confrontaties tussen islam en christendom; de namen die Fregosi in dat verband noemt, zijn mij totaal onbekend. Maar zou het niet kunnen dat in dat verleden een oorzaak te vinden is van de houding van een Orban vandaag?

Via Hongarije bereikten de Turken dan het Habsburgse Rijk, en met name de hoofdstad daarvan, Wenen, dat tot twee maal toe belegerd werd, de laatste keer op het einde van de 17de eeuw; enkel dank zij de tussenkomst van de Poolse vorst en door enkele toevallen en blunders van de Turken werd die aanval afgeslagen. Wat niet vanzelfsprekend was, want ook hier waren belangen belangrijker dan iets anders: zo weigerde de Franse koning ook maar enige hulp aan zijn aartsrivalen van Habsburg, omwille van Europese problemen, met name wie daarin het belangrijkst zou zijn en blijven. De Engelsen deden wat dat betreft overigens toen niet, en nooit onder; zij bleven hun perfide aard steeds getrouw. Een mooie anekdote vind ik trouwens het feit dat de Weense bakkers na het ontzet een gebak in de vorm van een halve maan uitvonden om de overwinning te vieren. Die croissant heeft inmiddels de wereld veroverd; ook moslims zullen dat wel vaak eten zonder in de verste verte te bevroeden wat het betekent en waar het vandaan komt. Schitterend toch!

Vanaf dat tweede ontzet van Wenen was het dus gedaan met de ‘jihad’. Voor en na schrompelde het Ottomaanse rijk steeds sterker in tot er enkel nog het huidige Turkije van overbleef, na de eerste wereldoorlog en het optreden van Ataturk. Daarmee verdween ook grotendeels het begrip ‘jihad’; temeer daar de moslimlanden geleidelijk onder de voet waren gelopen door de westerse machten, en als kolonies eindigden. De daarop volgende dekolonisatie heeft eigenlijk nooit echt doorgang gevonden: de machthebbers ginds bleven marionetten van datzelfde westen, in een schijnonafhankelijke en schijndemocratische staatsvorm. (Hetzelfde kan trouwens gezegd worden van Europa ten opzichte van de VS). En sinds het verdwijnen van de Sovjet-Unie moesten ze dat nog meer doen, want als ze weigerden te luisteren naar de dictaten uit Washington en/of Tel Aviv eindigden ze zoals Sadam Hoessein, Kadhafi en Syrië: de welbewuste strategie van de chaos.

En het is in die globale context dat de jihad wellicht teruggekomen is, eerst als verzet tegen westerse inmenging. Waarbij je altijd weer rekening moet houden met de werkelijke belangen, die er bv. voor zorgen dat de Nato, Turkije en de VS voorop niets wenst te doen tegen Daesh, behalve veel retoriek spuien, en de Russen er wel degelijk tegen optreden (én tegen de andere, de zgn. ‘gematigde’ moordenaarsbendes). Op het einde van zijn boek stelt Fregosi: “The caliphate vanished. So did the Jihad. Even the word became unknown to most Westerners. But eclipse of the Jihad was only temporary. The Jihad has since returned.” (p. 408)

Hierbij stel ik mij wel heel wat vragen. Op de eerste plaats: door wie wordt die huidige Jihad dan gedragen? Door de onnozelaars van Daesh die het woord voortdurend in de mond nemen, maar in hun onnoemelijke domheid enkel maar vechten voor westerse strategische belangen? Hoe krankzinnig gevaarlijk die verder overigens ook zijn? Persoonlijk denk ik dat een man als Erdogan veel en veel gevaarlijker is. Fregosi stelt meermaals (pp. 355, 366, 393…) dat Turkije bij Europa hoort. Ik ben het daar totaal mee oneens. Geografisch hoort enkel een klein stukje (het vroegere Constantinopel en omgeving) tot Europa, de rest behoort eerder tot Azië; maar vooral cultureel hebben Turkije en Europa niets, maar dan ook helemaal niets met elkaar te maken; een door de verlichting gelouterd Christendom is totaal incompatibel met welke vorm van islam dan ook. En wanneer je dan ziet hoe veel Turken er in West-Europa, vooral in Duitsland zijn, en hoe Erdogan alles, maar dan ook alles doet om ervoor te zorgen dat die zich niet binden aan het land waar ze wonen en werken, maar wel aan het zgn. ‘moederland’, dan weet je wel waar het schoentje wringt; wanneer je dan ook nog de grootmachtsdromen van Erdogan kent, en het feit dat hij naar een kalifaat streeft (met hem als kalief uiteraard) dan is het beeld wel volledig. Binnen dat beeld zijn Daesh vooral nuttige idioten, die je enkele bloedige aanslagen met meer dan honderd doden laat plegen, zodat je eigen macht nog wat sterker wordt.

Maar tot daar aan toe; heel veel zegt hij natuurlijk niet over de hedendaagse geschiedenis, en al zeker niet over mogelijke ontwikkelingen; gelet op het feit dat dit boek in 1998 verscheen, is dat weinige trouwens al achterhaald, behalve wat de feiten zelf betreft. Maar de hedendaagse tijd vult slechts een heel klein deel van dit meer dan vierhonderd bladzijden tellende boek, dat een helder en zeer overzichtelijk beeld geeft van de moslimveroveringsoorlogen tegen Europa. Misschien zijn er sindsdien nog andere boeken daarover verschenen, ik weet het niet; maar ik vrees dat die latere, en al zeker als ze na september 2001 verschenen zullen zijn, veel polemischer zullen zijn, veel harder ook en oorlogszuchtiger – van beider kanten overigens.

Tot in de details is Fregosi boeiend en roept hij soms vragen en vaak reacties op. Laat me twee voorbeelden geven: op pagina 372 vertelt hij hoe een band verplicht werd muziek te spelen terwijl hun maten afgeslacht werden; iedereen denkt daarbij aan praktijken uit Auschwitz, waar hetzelfde gebeurde. En op pagina 378 vertelt hij hoe Fransen een groot aantal moslims (vrouwen en kinderen incluis vanzelfsprekend) opsloten in een grot en hen daar doodrookten, vergasten zeg maar. Ook dat is welbekend uit de recente Duitse geschiedenis.

Of de moffen daar hun inspiratie haalden? Onwaarschijnlijk en van geen enkel belang. Deze twee en vele andere voorbeelden uit dit boek bewijzen – als ze al iets bewijzen – slechts één ding: de voort-durende onnoemelijke en onbeschrijflijke wreedheid van de menselijke soort, tegenover de evenmens vooreerst, en tegenover alles wat leeft vervolgens. Ze hoeven niet van elkaar af te kijken, ze hebben zo veel ziekelijke en perverse fantasie dat ze elke dag alles opnieuw kunnen uitvinden als ze willen, met behulp dan van de modernste technieken.

Hopeloos is het op welke manier dan ook te proberen iets aan het mensdom te verbeteren. Stront is het, die best definitief doorgespoeld worde. En voor de rest komt het erop aan je best te doen om uit de klauwen van de geschiedenis te blijven. Wat hoe langer hoe moeilijker zal worden. En dan blijft enkel de zelfmoord.

Delen:
Share

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.


4 × twee =