04.02.15 – Lévi Weemoedt

| Geen reacties

Toen ik jong was en literatuur begon te bestuderen was in mijn ogen enkel moeilijke poëzie ook goede poëzie.

Inmiddels denk ik daar wel anders over. Wat niet belet dat ik nog altijd die dichters prefereer waar ik echt op ‘studeren’ moet, die niet onmiddellijk grijpbaar en begrijpbaar zijn. Misschien is het de late (voor vijftien à twintig jaar) lectuur geweest van de schitterende studie van Alfred Liede (Dichtung als Spiel; Studien zur Unsinnspoesie an den Grenzen der Sprache, De Gruyter, Berlin, 1992) die mij uiteindelijk over de schreef gekregen heeft en mij doen inzien dat ook in dat gebied prachtige poëzie te vinden is.

Een van de belangrijkste van die dichters, en een van de grondleggers ervan ook is de Engelsman Edward Lear. Waar ik echter niet zo van hou, om de enkele reden dat hij geen pointes kent in zijn gedichten. Bij bijna alle anderen is dat wel het geval, en het is daaruit dat de humor bij de meesten van hen voortkomt. Ik denk in het Nederlands in het bijzonder aan het werk van Kees Stip en Daan Zonderland.

weemoedtMaar ook Lévi Weemoedt hoort daar natuurlijk bij. Van hem verscheen vorig jaar een nieuwe bundel: Met enige vertraging (Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam, 2014). Het was inmiddels reeds bijna twee decennia geleden.

Het hele boekje (dat je in twintig minuten uitleest) zit vol humor, de ene vondst al geslaagder dan de andere. Maar er is een verschil met andere humoristische dichters: bij Weemoedt is wel degelijk ook diepgang aanwezig: er is een ondergrond van totale illusieloosheid, en zelfs af en toe van bitterheid. De humor is dan het wapen waarmee Weemoedt die gevoelens te lijf gaat en, minstens voor de duur van een gedicht of bundel, ook overwint. In dit opzicht kun je hem nog het best vergelijken met dominee Haverschmidt, beter bekend als Piet Paaltjens.

Reeds de tamelijk losse, maar toch voor de hand liggende structuur van de bundel wijst daar op: het begint met een geboortegedicht, getiteld ‘22.10.48’ (de geboortedatum van de auteur) en eindigt met een gedicht dat ‘grafsteen’ heet. Daartussen verloopt een leven dat zich in niks onderscheidt – zo veronderstel ik toch – van andere levens, ware het niet dat we hier met een dichter te doen hebben, die de plagen van het leven met humor poogt te overstijgen. En dat zijn er nogal wat, die plagen. Vooreerst natuurlijk op het persoonlijke vlak, met name in relaties, die als het ware gedoemd zijn om te mislukken in Weemoedts wereldbeeld (en in de werkelijkheid ook natuurlijk). Maar ook de carrièreplanning en wat ervan wordt, de school en het onderwijs (Weemoedt gaf zelf dertien jaar les, maar hield dat daarna voor bekeken). Vaak gaat het ook over niet-persoonlijke, maar breed maatschappelijke zaken, en dan wordt hij soms cynisch, zoals in ‘Keuringsdienst van zwervers’: “De pakketten van/de Voedselbank//bevatten te weinig/sterke drank.” Maar ook zeer algemene zaken komen aan bod, waar letterlijk iedereen wel eens mee te maken krijgt, niet enkel in Nederland, maar meer nog hier in België. Het volgende had Weemoedt eigenlijk moeten opdragen aan alle forenzen:

“PERPETUUM IMMOBILE

Wie dagelijks
op een station
moet zijn

gaat steeds
minder hopen

dat iets loopt
als een trein”

Ook de politiek speelt uiteraard een rol, want bemoeit die zich niet te pas en vooral te onpas met ons aller leven? Toch is Weemoedt in deze gedichten vooral (maatschappij)kritisch, zonder de beschreven zaken direct op zichzelf te betrekken. Zo heeft hij het over de beurs, over de VVV, over specialisten geneesheren. Tussen wieg en graf komt werkelijk alles aan bod wat des mensen is en waar een individu in zijn korte of lange leven zoal mee geconfronteerd wordt, meestal tegen wil en dank.

Eentje nog, waarin het type van de politieker (van élke politieker) niet enkel door middel van de woorden in zijn hemd en te kakken wordt gezet, maar evenals door het beeld zelf van de woordschikking:

ladder

Nee, geen grote poëzie, maar zoals gezegd: dat hoeft ook niet. Ik zou zeggen: wanneer je je bedrukt voelt, of wanneer je het op welke manier of om welke reden dan ook niet echt meer ziet zitten: ga naar de boekhandel en koop Weemoedt; niet enkel deze nieuwe bundel overigens, maar ook de vorige bundels. Je zult je, als is het maar voor kort, toch even iets beter voelen.

Delen:
Share

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.


zestien + acht =