17.08.14 – Quellin in Cassel

| Geen reacties

Cassel is niet veel meer dan een klein dorp in het Departement du Nord. Maar het bezit sinds 2010 wel een van de beste musea van Frankrijk, dat daarenboven helemaal gewijd is aan Vlaamse kunst. Naast de permanente collectie zijn er ook regelmatig tijdelijke tentoonstellingen.

Zo loop op het ogenblik een overzichtstentoonstelling van schilderijen van Erasmus Quellin (Quellinus) II, de belangrijkste schilder uit een Antwerpse familie van beeldende kunstenaars, die een leerling van Rubens was.

Het Musée de Flandre is een eerder klein museum, maar de beschikbare ruimte voor tijdelijke tentoonstellingen is zeer goed georganiseerd, zodat toch telkens een ruim aantal werken tentoongesteld kan worden. Drieënveertig van de 247 schilderijen die de oeuvrecatalogus kent, worden tentoongesteld, hetgeen een goed overzicht toelaat over het werk van Quellin, waarvan nog nooit een overzichtstentoonstelling plaats had.  Misschien ware Antwerpen als tentoonstellingsplaats beter geweest, maar ik vrees dat dit voor de zwarten die hier nu de dienst uitmaken kunst geen prioriteit is – om het zacht te zeggen. Dat brengt immers niks op voor Voka.

De tentoonstelling omvat drie afdelingen. De eerste daarvan heet ‘tussen barok en classicisme’ en toont het grootste aantal schilderijen. In sommige daarvan is de verwantschap met zijn leermeester Rubens nog duidelijk merkbaar, maar toch is hij al heel wat bezadigder in zijn weergave van de voor die tijd klassieke thema’s, die op de eerste plaats religieus van aard zijn, en minder mythologisch.

quellin1

Zo hangt er een mooie ‘Kruisafneming’ in grisaille en op veel kleiner formaat dan de beroemde ‘Kruisafneming’ van Rubens. Een voorbeeld van de mythologische thema’s vindt men in de ‘Ontvoering van Europa’ met de prachtige stierenkop en de nog Rubensiaans aandoende Europa die losjes op de rug van het dier zit. Dit schilderij is duidelijk nog barok

quellin-2

quellin.3Een tweede, veel kleinere afdeling gaat in op de invloed van de beeldhouwkunst. Zowel zijn vader als vele van zijn overige familieleden-kunstenaars waren immers op de eerste plaats beeldhouwers. Een mooi voorbeeld van die invloed is het eveneens in grisaille geschilderde ‘Koningin Christina van Zweden als Minerva’. Zelf heeft Erasmus geen beeldhouwwerk nagelaten, maar wel heeft hij het ontwerp getekend voor een tijdelijk decor dat in 1648 in Antwerpen dienen moest om de Vrede van Münster te vieren. Maar het meest opvallende in deze afdeling is een reeks van een tiental bloemenguirlandeschilderijen, waarbij in het midden steeds een religieus thema in grisaille en als afbeelding van een beeldhouwwerk geschilderd wordt, terwijl het geheel omgeven is door een veelkleurige guirlande bestaande uit verschillende bloemen en groene takken. Bloemguirlandes komen in die tijd natuurlijk wel vaker voor in de kunst, ook later nog trouwens, maar zelden op zo’n wijze dat de eigenlijke afbeelding ahw een nis wordt, afgesloten van de werkelijkheid daarbuiten.

quellin-4

De derde afdeling tenslotte is gewijd aan de samenwerking tussen Quellin en andere schilders, ze bevat dus schilderijen die werkelijk in samenwerking geschilderd werden, vaak met Jan Fyt; ‘Jezus bij Martha en Maria’ is daar een mooi voorbeeld van, met links de personages, en rechts een rijk gevulde tafel. Met Jan van Kessel schilderde hij een ‘Europa’, weer in een nis zoals in de vorige afdeling, maar nu niet met bloemguirlandes rond haar, maar met allerlei attributen die enerzijds de macht symboliseren in verschillende vormen (werelds en religieus) en anderzijds genoegens als muziek en spel.

quellin-5

quellin6De prachtige catalogus geeft alle tentoongestelde werken weer, en nog wel wat andere, zeker in de vier grondige opstellen waar hij mee opent; de eerste daarvan geeft een algemeen overzicht van het leven, het werk en de betekenis van Erasmus Quellinus II, en de volgende gaan dan dieper in op bepaalde aspecten, met name de rol van de beeldhouwkunst en de verhouding tussen barok en classicisme in zijn werk.

Cassel is vanaf Lille gemakkelijk te bereiken met de trein. Maar vanaf het stationnetje van Cassel is het wel nog een goed halfuur lopen tot in het dorp; maar dat kan zeker bij mooi weer geen bezwaar zijn, het is een prachtige wandeling door rustige, glooiende velden.

Delen:
Share

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.


vier × vijf =