17.07.14 – Niets

| Geen reacties

niets-1Twee boeken stonden er in mijn bibliotheek over niets. Op de eerste plaats Het paradoxale niets van de Amerikaanse wiskundige Robert Kaplan. Zoals de ondertitel al zei, ging dat boek over de geschiedenis van het getal nul, en dat stelt, zoals eenieder wel weet, niets voor. Ik herinner me nog dat ik dat erg boeiend vond. Als tiener las ik regelmatig boeken over wiskunde (sommige ervan heb ik zelfs nog), maar in de loop der jaren is die interesse wel verminderd. helemaal weggegaan is ze niet. Al was het maar omdat wiskunde zoveel metafysische implicaties heeft.

niets-2Dat brengt me dan ook onmiddellijk bij het tweede boek over niets: Nichts van de Duitse germanist en filosoof Ludger Lütkehaus. In die kanjer – die evenveel met literatuur als met filosofie te maken heeft, en daarenboven zeer goed geschreven is – brengt hij een overzicht van wat niets betekent heeft in de hele avondlandse filosofie, en brengt hij ook eigen accenten en opvattingen, die, zo herinner ik mij gedacht te hebben, soms wel wat grondiger hadden kunnen worden uitgewerkt.

niets-3En daar komt nu dus een derde bij: Jeremy Webb (ed.): Niets (Uitgeverij Veen Media, Amsterdam, 2013). Dit boek bevat artikelen uit het wetenschapstijdschrift NewScientist, die handelen “van vacuüm tot absolute nulpunt” zoals de ondertitel luidt. Dat klopt niet helemaal, want er komen ook nog wel onderwerpen aan bod uit andere disciplines dan de wiskunde of de kosmologie. Maar wat ze bijna allemaal gemeen hebben: ze gaan wel degelijk over iets en niet over niets. Enkel de bijdragen over wiskunde (de nul, inderdaad), fysica (het vacuümprobleem) en de kosmologie (wat was er ‘voor’ de oerknal) kunnen met niets in verband worden gebracht. Andere onderwerpen, zoals placebo’s en hun werking, rudimentaire organen zoals de tepels van mannen enz. hebben niets met niets te maken. Dat geldt jammer genoeg voor het merendeel van de bijdragen in deze reader, die daarenboven ook nogal vulgariserend geschreven zijn en vaak deuren instampen die al een hele tijd openstaan. Maar soit, er staan wel op zich interessante weetjes in, verloren tijd was de lectuur dus niet.

Misschien een veel belangrijkere opmerking: op geen enkel ogenblik wordt grondig ingegaan op het fundamentele probleem van het niets. Wat is dat, kan dat wel bestaan? Ontologisch? Of is het enkel een wiskundig probleem? Of heeft het ook met moraal te maken? Moreel niets? En wat heeft dat dan weer met nihilisme te maken?

Wie op dat soort vragen en vergelijkbare een antwoord wenst, moet het natuurlijk zelf zoeken. Maar de twee eerstgenoemde boeken zijn daarbij een veel betere hulp dan dit eigenlijk nietswaardig boek, dat waarschijnlijk enkel heet zoals het heet om reclameredenen.

Delen:
Share

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.


1 × vijf =