23.03.14 – Persvrijheid I

| Geen reacties

In de jaren dertig van de vorige eeuw publiceerde de Franse schrijver Paul Nizan een pamflet tegen de heersende academische filosofie, geïncarneerd in enkele hoogleraren aan de Sorbonne: Les chiens de garde. De titel is spreekwoordelijk geworden.

Op het einde van de vorige eeuw publiceerde de Franse journalist Serge Halimi een nieuw pamflet, Les nouveaux chiens de garde, dat bij het begin van deze eeuw aangepast en herdrukt werd. Halimi richtte zijn pijlen op de eigenaars en de medewerkers (het ‘journaille’) van de grote audiovisuele en geschreven persmedia. Zijn boekje gaat uiteraard enkel over de toestand in Frankrijk, maar kan mutatis mutandis ook op andere landen worden toegepast, want wezenlijk zijn daar geen verschillen.

Maar mijns inziens heeft totnogtoe niemand eraan gedacht de kernvraag in verband hiermee te stellen: is persvrijheid wel überhaupt mogelijk, en zo ja, wat moeten we daaronder verstaan?

persMeestal verstaat men onder persvrijheid de vrijheid om in beeld en geschrift alles te mogen tonen en zeggen, voor zover het binnen de vigerende wetten blijft. Dat is natuurlijk al een reusachtige inbreuk op diezelfde persvrijheid, want ondertussen is zoveel verboden dat je je woorden al op een weegschaaltje moet leggen en aan zelfcensuur moet doen. Je mag niemand ‘beledigen’, je mag bepaalde zaken niet ontkennen (en andere zaken van dezelfde orde dan weer wel), enzoverder enzovoort. In de VS daarentegen (land waar ik helemaal niet van hou) kan dat alles wel, daar is die vrijheid quasi absoluut: nazistische literatuur, antisemitische, communistische, het mag allemaal, zelfs de aanval op die twee torentjes mag je in geschrifte gerust verheerlijken.

Maar daarnaast is er natuurlijk een veel gigantischer probleem: probeer eens een TVketen op te zetten, of een dagblad te stichten. Je hebt zoveel kapitaal nodig, dat het enkel mogelijk is voor de Springers, de Murdochs, de Berlusconi’s of de Van Thillo’s onder ons. Heel de mainstreampers in de wereld is in de handen van dat soort volk. En de Yves Desmets et tutti quanti mogen nog duizend keer komen beweren dat hun redactie vrij en onafhankelijk is en niet naar de bevelen van de baas hoeft te luisteren, iedereen weet dat dit onzin is en dat Desmet c.s. gewoon leugenaars zijn. Natuurlijk is het ook zo dat zij de ‘waarden’ van hun bazen gewoon geïnterioriseerd hebben, zoals het brave honden van Pavlov betaamt. Maar als het in hun hondekop zou opkomen toch eens te gaan blaffen over het een of ander, zullen ze rap op hun plaats worden gezet en gebeurlijk, bij de ene baas al wat vlugger dan bij de ander, wandelen worden gestuurd. De heersende ideologie is immers nog altijd de ideologie van de heersenden, en dat zijn nog steeds de eigenaars van o.a. de media, die overigens totaal verstrengeld zijn met de machthebbers in andere economische sectoren: eerder dan één reusachtige rattenkoning een hele reeks met elkaar lijfelijk verbonden rattenkoningen, die tegen het gros van de bevolking aan één zeel trekken, maar tussendoor ook proberen elkaar dood te bijten.

Daarnaast laten ze natuurlijk ook wel andere persorganen toe, maar die zijn dan zo klein dat ze in politiek of economisch opzicht geen enkel kwaad kunnen. Enkel op internet is voorlopig wel nog iets mogelijk, daar vind je media die werkelijk onafhankelijk zijn en vaak diepgravende analyses maken van actuele en andere gebeurtenissen. Maar wie leest die, zeker als je weet dat ook de mainstreammedia zich meer en meer op dat internet richten. En daarenboven zullen ze die kleine pers enkel toelaten zolang ze geen kwaad kunnen. Wanneer ze dat op de een of andere manier wel zullen kunnen, zullen ze heel snel verboden worden. Kijk bv. naar Erdogan, die twitter verbiedt. Datzelfde kan en zal hier gebeuren als het de machthebbers uitkomt, als ze het nodig vinden.

Is dit dan een pleidooi voor een officiële, een staatspers? Helemaal niet, want daar stelt zich gewoon dezelfde kwestie: de mainstreammedia zullen in handen zijn van degenen die de baas zijn over de staat. En ik kan me zelfs voorstellen dat ook in zo’n geval de staat zal toestaan dat er kleine persorganen daarnaast bestaan – zolang die zich maar koest en braaf houden, of totaal apolitiek zijn.

Nee, ik zie echt niet in hoe zoiets als persvrijheid zou kunnen bestaan.

Delen:
Share

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.


4 × vier =