Oliver Twist

| Geen reacties

Elk jaar neem ik mij voor minstens één auteur volledig te lezen; ik bedoel: een oudere auteur, van wie er al een verzameld werk of iets dergelijks aanwezig is.

Dit jaar is dat Charles Dickens.

De afgelopen maand, februari, las ik Oliver Twist.

Een der hoofdpersonen daarin luistert naar de naam Fagin, maar door de verteller wordt hij quasi altijd aangeduid als ‘de Jood’.

De manier waarop deze figuur wordt voorgesteld zou je bijna karikaturaal kunnen noemen, in die zin dat alle, maar werkelijk alle clichés over joden, zoals ze in het Westen eeuwenlang gangbaar waren, erin verzameld zijn: Fagin is achterbaks, inhalig, een gangster, smerig vanbinnen en vanbuiten, totaal immoreel, een kinderbederver, bereid tot elke misdaad, als het maar poen opbrengt. Tekenend is de scène, waarin Twist hem bespiedt als hij een koffertje met kostbaarheden tevoorschijn haalt en daarmee speelt als de spreekwoordelijke vrek.

De uitgave, die ik lees is de volledige Nederlandse vertaling, zoals die in het begin van de jaren vijftig – geen tien jaar na de oorlog en de jodengenocide – bij de katholieke uitgeverij Het Spectrum verscheen (in goede vertalingen overigens, al zijn ze nu een beetje verouderd).

In die vertalingen zijn ook de tekeningen opgenomen, die blijkbaar de oorspronkelijke, negentiende-eeuwse uitgaven opsierden. Ook daarbij hetzelfde: Fagin wordt getekend met de kromme neus, de mismaakte, grote oren, het magere gezicht, de lange, zwarte baard, de gebogen houding, de lange, zwarte kaftan, die zo goed gekend zijn uit anti-joodse karikaturen uit de jaren dertig en vroeger.

Moest die roman nu verschijnen, dan zou hij een ongeziene rel veroorzaken, er zouden processen volgen, beschuldigingen en aantijgingen her en der, en op veel plaatsen zou hij waarschijnlijk verboden worden.

Maar nu hij uit het begin van de 19de eeuw dateert – is het een meesterwerk. Terecht overigens, wat mij betreft.

Of: nogmaals wat de context doet.

Illustratie door George Cruikshank (1792-1878)

Delen:
Share

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.


5 × vijf =